Loading...

Ludzie Wisły

Ludzie Wisły

Ludzie Wisłypolski film fabularny w reżyserii Aleksandra Forda i Jerzego Zarzyckiego, nakręcony w 1938 roku na podstawie powieści Jerzego Kornackiego Wisła[1]. Debiut fabularny Jerzego Zarzyckiego.

Scenariusz napisali Helena Boguszewska i Jerzy Kornacki. Premiera miała miejsce 23 lipca 1938 roku[1].

Opis fabuły

Główną bohaterką filmu jest Anna, córka szypra Firlusa, właściciela barki towarowej, zarabiającego na życie przewozem ładunków na szlaku wiślanym[1][2]. Jej siostrą jest chorowita Julcia, która wraz z mężem Zygmuntem, z braku pieniędzy mieszkają i pracują na wynajętej barce „Martin”. Termin dzierżawy wkrótce upływa, wobec czego małżeństwo, obawiając się bezdomności, prosi ojca Julci o zakupienie „Martina”. Mężczyzna nie zgadza się na ten krok ze względu na wysoką cenę[2].

Tymczasem z więzienia wychodzi Aleksy, złodziej kradnący na szlaku wodnym i grający na skrzypcach w przywiślańskich knajpach[3]. Wkrótce poznaje także Annę i zakochuje się. Dziewczyna odwzajemnia uczucie. Aleksy obiecuje jej zakup berlinki i ślub[3]. W celu zdobycia pieniędzy na łódź morduje klienta gotowego do zakupu „Martina” i zabiera mu gotówkę[2].

W pobliżu „Martina” mieszka Apolonia Matyjas, powszechnie znana jako Matyjaska, i jej pomocnik, nieporadny Dobrziałkowski[4][3]. Wysłużona barka starszej kobiety odstręcza klientów przed powierzaniem jej swoich towarów do przewozu, dlatego właściciel przedsiębiorstwa transportowego postanawia przydzielić Matyjasce dostarczanie żwiru, co jest równoznaczne z degradacją[3]. Wodniaczka snuje plany zakupienia berlinki. Udaje się do męża, Zabawskiego, którego opuściła wiele lat temu, ponieważ ten nadużywał alkoholu. W międzyczasie mężczyzna ożenił się z inną kobietą. Matyjaska wykorzystała ten fakt, grożąc mężowi wyjawieniem prawdy o bigamii, i otrzymała od niego pożyczkę w kwocie 10 000 złotych[1][2].

Okres dzierżawy „Martina” zakończył się. Julcia ulega nieszczęśliwemu wypadkowi i niedługo potem umiera[2]. Utrata żony i dachu nad głową popycha Zygmunta do próby samobójczej, ale w ostatniej chwili Anna go ratuje. Ojciec dziewczyny dowiaduje się o związku córki ze złodziejem i bije ją, więc Anna nie zamierza wracać do niego i przenosi się do Matyjaski[3]. Tego samego dnia Aleksy wdaje się w bójkę z bosmanem Hajnusiem, podkochującym się w Annie, i tonie po ugodzeniu nożem[5]. Matyjaska wykupuje „Martina”, przygarnia Annę oraz zatrudnia Zygmunta w charakterze pomocnika. Obiecuje im, że w przyszłości przejmą po niej barkę. Ostatnia scena sugeruje, że Anna i Zygmunt nawiązali relację miłosną[2].

Obsada

Zestawienie zostało opracowane na podstawie źródła[1]:

Produkcja

W 1935 roku ukazała się powieść środowiskowa Heleny Boguszewskiej i Jerzego Kornackiego pod tytułem „Wisła”. Założyciele Zespołu Literackiego „Przedmieście” opisali w niej życie wodniaków, właścicieli i pracowników barek przewożących ładunki na szlaku wiślanym[2][6]. Aleksander Ford wraz z debiutującym w roli reżysera, Jerzym Zarzyckim, zainteresowali się tematyką społeczną publikacji i postanowili zrealizować film na jej podstawie[7]. Reżyserów i autorów „Wisły” łączyła nie tylko wizja artystyczna, polegająca na pochyleniu się nad niższymi warstwami społecznymi, ale także lewicowe poglądy polityczne[8][6].

Plenery

Przypisy

  1. a b c d e Ludzie Wisły w bazie filmpolski.pl
  2. a b c d e f g Ludzie Wisły. repozytorium.fn.org.pl. [dostęp 2022-05-05].
  3. a b c d e Od „Niewolnicy zmysłów”... 1988 ↓, s. 218.
  4. Janicki 1967 ↓, s. 36.
  5. Gacek 2018 ↓, s. 112.
  6. a b Jarosław Grzechowiak: Ludzie Wisły (1938). edukacjafilmowa.pl. [dostęp 2022-08-29].
  7. Od „Niewolnicy zmysłów”... 1988 ↓, s. 219.
  8. Uryniak 2020 ↓, s. 175.

Bibliografia

Opracowania książkowe

  • Leszek Armatys, Wiesław Stradomski, Od „Niewolnicy zmysłów” do „Czarnych diamentów”. Szkice o polskich filmach z lat 1914–1939, Warszawa: Centralny Ośrodek Metodyki Upowszechniania Kultury, 1988, ISBN 83-7010-049-X.
  • Piotr Gacek, Ina Benita. Za wcześnie na śmierć, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2018, ISBN 978-83-65853-88-2.
  • Stanisław Janicki, Aleksander Ford, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1967.
  • Adam Uryniak, Ślad rzeczywistości. Polskie kino fabularne lat trzydziestych XX wieku, Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra, 2020, ISBN 978-83-65155-66-5.

Linki zewnętrzne

Search stories